Przybliżę dzisiaj Tobie zagadnienie dotyczące zagadnienia: zachowek od darowizny dla wnuczka.
Dość często udzielam porad w przedmiocie zachowku gdy cały spadek otrzymał od dziadków wnuczek/wnuczka przed ich śmiercią.
W minionym tygodniu otrzymałam pytanie od klientki na następującym stanie faktycznym.
Rodzice mieli dwoje dzieci: syna i córkę.
W 2000 roku darowizną przekazali własność mieszkania swojej wnuczce, córce syna.
Dzisiaj bardzo ciekawy wpis dotyczący prawa spadkowego w Kanadzie.
Zachęcam do zapoznania się z informacjami o procedurze spadkowej przedstawionymi przez Panią Mecenas praktykującą w Kanadzie.
Zgłosiła się do mnie klientka z zapytaniem czy jestem w stanie pomóc jej w sprawach spadkowych po jej zmarłej mamie.
Okazało się, że matka klientki będąca wdową przed śmiercią ostatnie lata spędziła w Kanadzie w mieście Toronto.
Tam mieszkała i pracowała. Część spadku po zmarłej matce jest położona w Polsce a część w Kanadzie gdzie zmarła mama.
Matka klientki w Kanadzie pozostawiła nieruchomość oraz środki pieniężne na koncie.
Chciałabym poinformować, iż jeśli potrzebujesz pomocy prawnej czy też porady prawnej zapraszam do kontaktu telefonicznego.
Co prawda, praca Kancelarii została ograniczona w ten sposób, że nie odbywają się spotkania w biurze Kancelarii, ale cały czas jest możliwość uzyskania porady prawnej przez telefon lub online.
Jak pewnie słyszałeś w mediach, Sądy również ograniczyły swoją działalność.
Pozbawienie zachowku na podstawie art. 5 k.c.
Zachowek przysługuje w określonych przypadkach osobom najbliższym zmarłego.
Spadkodawca może pozbawić zachowku wydziedziczając określoną osobę w testamencie jeżeli zaistniały przyczyny do wydziedziczenia.
Orzecznictwo Sądów ukształtowało również pogląd, że Sąd może obniżyć zachowek na podstawie art. 5 k.c. jeżeli w danej sytuacji można uznać, że żądanie zachowku jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W takich sytuacjach Sąd obniża zachowek do kwoty, która zdaniem Sądu jest odpowiednia.
Ostatnio spotkałam się z dość kontrowersyjnym orzeczeniem Sądu, w którym Sąd pozbawił całkowicie zachowku osobę, która o ten zachowek wystąpiła. Wyrok wydał Sąd Okręgowy w Warszawie.
Od razu wskażę, że co do zasady zachowek tej osobie przysługiwał. Sąd oddalił powództwo z dwóch powodów. Pierwszym z nich było to, że Pozwana, która miałaby ten zachowek zapłacić, za życia przekazała spadkodawczyni pieniądze na wykup mieszkania. Spadkodawczyni nie miała własnych środków i gdyby nie pomoc Pozwanej mieszkanie nie znalazłoby się w masie spadkowej.
Drugą przyczyną oddalenia powództwa były okoliczności związane z relacjami osoby dochodzącej zachowku ze spadkodawczynią oraz pozwaną. Dodatkowo wyłącznie pozwana sprawowała opiekę na ciężko chorą spadkodawczynią.
Wszystkie te okoliczności spowodowały, że Sąd uznał, że żądanie zachowku przez powódkę stanowi nadużycie prawa i Sąd powództwo w całości oddalił. A zatem zapadł wyrok i Sąd uznał, że możliwe jest pozbawienie zachowku na podstawie art. 5 k.c.
Ja osobiście nie zgadzam się z tym wyrokiem. Uważam, że takie orzeczenie Sądu jest sprzeczne z ideą i funkcją zachowku. Skoro spadkodawca nie pozbawił kogoś zachowku w testamencie to nie ma podstaw aby czynił to Sąd. Nadto kwota przeznaczona na wykup mieszkania stanowiła jedynie 10% wartości lokalu i według mnie co najwyżej Sąd powinien pomniejszyć kwotę zachowku a nie pozbawiać osobę uprawnioną jego prawa. Wyrok nie jest prawomocny.
Dla zainteresowanych podaję sygn. akt: III C 750/16.
Jeśli interesuje Cię temat wydziedziczenia polecam mój wpis : Pozbawienie prawa do zachowku
W ostatnim czasie zapadła uchwała Sądu Najwyższego, w której Sąd ustalał czy dalszy zstępny spadkodawcy jest uprawniony do dziedziczenia po nim, jeśli bliższy zstępny spadkodawcy złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku?
Nie raz zastanawiałam się nad tym czy będzie przysługiwał zachowek wnukowi po babci gdy jego matka odrzuci spadek po to aby wnuk mógł dochodzić wyższego zachowku w przypadku jego niepełnoletności. Ta uchwała rozwiewa wszelkie wątpliwości.
Powyższą uchwałę podjął Sąd na kanwie następującego stanu faktycznego. Matka dwóch córek pozostawiła testament w którym do spadku powołała jedną z nich. Drugą córkę pominęła ale nie wydziedziczyła. Stwierdzenie nabycia spadku nastąpiło na podstawie testamentu. Córka, która została pominięta w testamencie odrzuciła spadek. Odziedziczyła wszystko druga córka.
Wobec tego syn córki, która odrzuciła spadek wystąpił przeciwko ciotce o zachowek. Według kodeksu cywilnego powinien on otrzymać dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. W innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (czyli zachowek).
Sąd rozpatrujący sprawę powziął poważne wątpliwości prawne, czy osobą uprawnioną do zachowku w rozumieniu art. 991 § 1 k.c., która jako zstępny byłaby powołana do spadku z ustawy, jest wnuk spadkodawcy jako dalszy zstępny, gdy dziecko spadkodawcy jako spadkobierca ustawowy odrzuciło spadek z ustawy.
Sąd Najwyższy podjął 23 października 2019r. uchwałę, zgodnie z którą dalszy zstępny spadkodawcy nie jest uprawniony do dziedziczenia po nim, jeśli bliższy zstępny spadkodawcy złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku.
W uzasadnieniu uchwały Sąd wskazał, że uprawnienie do zachowku ma charakter wyjątkowy. Dlatego trzeba przepisy regulujące tę konstrukcję wykładać ściśle, a nie rozszerzająco. To prawo ma charakter osobisty i przysługuje konkretnej osobie.
Gdyby inaczej interpretować przepis kodeksu cywilnego, to prowadziłoby to do wielu komplikacji. Mogłyby mieć miejsce nadużycia prawa w postaci niedopuszczalnej swobody rozporządzania prawem do zachowku. Na przykład spadkobiercy odrzucaliby spadek, by ich dzieci mogły dziedziczyć więcej.
Wspomniana przeze mnie uchwała: sygn. akt III CZP 23/19, uchwała 3 sędziów SN Izby Cywilnej z 23 października 2019 r.
