Zachowek od darowizny dla wnuczka

Katarzyna Pluta06 kwietnia 2021Komentarze (0)

Przybliżę dzisiaj Tobie zagadnienie dotyczące zachowku od darowizny, którą wnuczek otrzymał od dziadków. Dość często udzielam porad w przedmiocie zachowku gdy cały spadek otrzymał wnuczek/wnuczka od dziadków przed ich śmiercią.

W minionym tygodniu otrzymałam pytanie od klientki na następującym stanie faktycznym.  Rodzice mieli dwoje dzieci: syna i córkę. W 2000 roku darowizną przekazali własność mieszkania swojej wnuczce, córce syna. W umowie darowizny została na ich rzecz ustanowiona służebność osobista całego mieszkania.  Rodzice zmarli, ojciec w 2009r. a matka w 2020r. Rodzice nie zostawili testamentu, nie zostawili żadnego spadku. Mieszkanie, które darowali wnuczce stanowiło cały ich majątek. Czy należy mi się zachowek po rodzicach?

W niniejszej sprawie muszę rozpatrywać osobno prawo do zachowku po każdym z rodziców.

Darowizna dla wnuczki przed mniej niż 10-cioma laty

Pierwszy zmarł ojciec klientki. Dokonał on darowizny 1/2 mieszkania dla wnuczki 9 lat przed swoją śmiercią. W związku z tym od daty darowizny do śmierci spadkodawcy nie upłynęło 10 lat. Pozwala to zaliczyć darowiznę do substratu masy spadkowej na cele obliczenia wysokości zachowku. 10-letni termin ma w tym wypadku znaczenie, gdyż darowizna nie była przekazana na rzecz spadkobierców czy też osób uprawnionych do zachowku. Wnuczka nie zalicza się do tych osób, ponieważ żyje jej ojciec. Pojawia się niestety inny problem w tej sprawie. Klientka spóźniła się i jej prawo do zachowku uległo przedawnieniu. Zachowek przedawnia się po 5 latach od śmierci spadkodawcy.

Darowizna dla wnuczki przed więcej niż 10-cioma laty

Natomiast jeśli chodzi o zachowek po matce klientki to w tym przypadku nie możemy zaliczyć darowizny mieszkania do substratu zachowku ze względu na upływ 10 -letniego terminu. Od daty darowizny do śmierci spadkodawczyni minęło 21 lat. W tej sytuacji nie można żądać zachowku od wnuczki po śmierci matki klientki.

Pamiętaj, że każda sytuacja jest inna i jeśli masz wątpliwości czy należy Ci się zachowek to polecam kontakt z adwokatem zajmującym się prawem spadkowym.

*  *  *

O przedawnieniu prawa do zachowku więcej możesz przeczytać w inny moim wpisie Przedawnienie zachowku

 

Spadek w Kanadzie

Katarzyna Pluta15 grudnia 2020Komentarze (0)

Dzisiaj bardzo ciekawy wpis dotyczący prawa spadkowego w Kanadzie.  Zachęcam do zapoznania się z  informacjami o procedurze spadkowej przedstawionymi przez Panią Mecenas praktykującą w Kanadzie.

Spadek w Kanadzie

Zgłosiła się do mnie klientka z zapytaniem czy jestem w stanie pomóc jej w sprawach spadkowych po jej zmarłej mamie. Okazało się, że matka klientki będąca wdową przed śmiercią ostatnie lata spędziła w Kanadzie w mieście Toronto. Tam mieszkała i pracowała. Część spadku po zmarłej matce jest położona w Polsce  a część w Kanadzie gdzie zmarła mama. Matka klientki w Kanadzie pozostawiła nieruchomość oraz środki pieniężne na koncie. Moja klientka jest jedynym dzieckiem zmarłej. Co do spadku położonego w Polsce zaproponowałam klientce pomoc w załatwieniu spraw spadkowych. Natomiast załatwienie formalności spadkowych dotyczących spadku położonego w Kanadzie wymaga dodatkowych działań na miejscu.

Jak  załatwić formalności związane ze spadkiem gdy jest on położony w Kanadzie ?

O tym jak wygląda proces spadkowy w Kanadzie zapytałam Adwokat Monikę Liberek, która prowadzi własną Kancelarią w Ontario.

Pani Mecenas co w pierwszej kolejności powinna zrobić osoba jeśli wie, że nabyła spadek położony w Kanadzie?

Zasady spadkowe są inne w każdej prowincji Kanady. Pierwszym krokiem, który spadkobierca powinien wykonać to jest znalezienie adwokata specjalizującego się w sprawach spadkowych w prowincji w której znajduje się miano spadkowe. Zasady spadkowe są skomplikowane i typowo przeciętna osoba nie jest w stanie ich zrozumieć. Dodatkowo, często też dochodzi bariera językowa.

Kto będzie dziedziczył po zmarłym członku rodziny? W przedstawionym przeze mnie przypadku zmarła osoba była wdową i miała jedno dziecko.

Zgodnie z ustawodawstwem spadkowym jedyne dziecko będzie dziedziczyło cały majątek.

Czy jest jakaś różnica w załatwianiu formalności spadkowych w zależności od tego czy ktoś sporządził testament lub nie?

Różnica jest duża.  W wypadku osoby, która zmarła pozostawiając testament, pierwszym krokiem który trzeba podjąć jest złożenie aplikacji (wniosku) do sądu o uprawomocnienie testamentu. Jest to standardowa procedura, którą może przeprowadzić większość prawników. W momencie uprawomocnienia testamentu osoba, która jest nominowana w testamencie jako tak zwany „wykonawca testamentu” nabywa prawa do rozporządzania spadkiem zgodnie z wolą spadkodawcy wyrażoną w testamencie.

Gdy osoba umiera bez testamentu procedura prawna jest o wiele bardziej skomplikowana, a  w związku z tym o wiele bardziej kosztowna. Spadkobierca lub spadkobiercy muszą wystąpić do sadu z aplikacją (wnioskiem) o mianowanie „wykonawcy testamentu”. Jeśli aplikanci nie są rezydentami Ontario będą musieli wpłacić do sadu na czas trwania procedury i rozprowadzenia majątku sumę równą do wartości spadku. Następnym krokiem, który musi być podjęty jest udowodnienie w sadzie, że osoba zmarła rzeczywiście nie posiadała testamentu i o tym, że nie ma innych spadkobierców – jeśli mówimy o scenariuszu wdowy i jej córki. Podkreślam, że to jest bardzo pobieżny opis procedury.

Ile trwa załatwianie formalności związanych ze spadkiem?

Czas czekania na uprawomocnienie testamentu wynosi około 4 miesiące. Postępowanie beztestamentowe w zależności od specyficznej sytuacji może trwać ponad rok.

Z jakimi kosztami trzeba się liczyć?

To zależy do jakiego adwokata się pójdzie. Większe firmy prawne liczą dużo więcej niż mniejsze firmy. Dobrze jest sprawdzić cenę usług prawnych z przynajmniej trzema adwokatami. Przy czym najtańszy adwokat nie koniecznie będzie najlepszym wyborem. Może się na przykład okazać, że nie jest specjalistą w sprawach spadkowych i może potencjalnie spowodować opóźnienia, a nawet dodatkowe koszty.

Tak jak wspomniałam powyżej przy dziedziczeniu beztestamentowym koszt aplikacji sądowej będzie dużo wyższy, często podwójny.

Czy konieczne jest wynajęcie prawnika w Kanadzie?

Teoretycznie wynajęcie prawnika nie jest konieczne, ale w praktyce niewiele osób jest sobie w stanie bez prawnika poradzić.

Co zrobić jeśli okaże się w spadku są długi?  W Polsce można spadek odrzucić w terminie 6 miesięcy. Czy w Kanadzie jest podobnie?

W Ontario, jeżeli zostaje jakieś mienie spadkowe po osobie zmarłej to będzie w pierwszej linii spożytkowane na spłacenie długów. Reszta zostanie wypłacona spadkobiercom. Jeśli mienie spadkowe nie jest wystarczające na spłacenie długów, umierają one wraz z osobą zmarłą. Oznacza to, że nie jest one przekazywane na spadkobierców.

Jak się okazuje procedura związana z nabyciem spadku w Kanadzie może być skomplikowana, zwłaszcza gdy spadkobierca nie pozostawił testamentu. Uzyskałam informację od pani Mecenas, że w Kanadzie również funkcjonuje instytucja zachowku, ale o tym może kiedyś powstanie osobny wpis.

 

 

Porady na odległość

Chciałabym poinformować, iż jeśli potrzebujesz pomocy prawnej czy też porady prawnej zapraszam do kontaktu telefonicznego. Co prawda, praca Kancelarii została ograniczona w ten sposób, że nie odbywają się spotkania w biurze Kancelarii, ale cały czas jest możliwość uzyskania porady prawnej przez telefon lub online.

Praca sądów ograniczona

Jak pewnie słyszałeś w mediach, Sądy również ograniczyły swoją działalność. Niemalże wszystkie rozprawy do końca marca zostały odwołane. Nie można w Sądach przeglądać akt a dostęp do biur podawczych został ograniczony. Na zarządzenie prezesów sądów została wstrzymana wysyłka korespondencji do stron i pełnomocników. Pracownicy sądów pracują zdalnie lub na swoich miejscach pracy nadrabiając zaległości. Jest to chyba jedyny pozytyw tej sytuacji, gdyż jest nadzieja, że dawno zapomniane sprawy będą miały nadany bieg. Nie mnie jednak w tym trudnym okresie można składać pozwy czy wysyłać pisma do Sądów.

*   *   *

Pozbawienie zachowku na podstawie art. 5 k.c.

Pozbawienie zachowku na podstawie art. 5 k.c.

Zachowek przysługuje w określonych przypadkach osobom najbliższym zmarłego.

Spadkodawca może pozbawić zachowku wydziedziczając określoną osobę w testamencie jeżeli zaistniały przyczyny do wydziedziczenia.

Obniżenie zachowku na podstawie art. 5.k.c.

Orzecznictwo Sądów ukształtowało również pogląd, że Sąd może obniżyć zachowek na podstawie art. 5 k.c. jeżeli w danej sytuacji można uznać, że żądanie zachowku jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W takich sytuacjach Sąd obniża zachowek do kwoty, która zdaniem Sądu jest odpowiednia.

Pozbawienie zachowku na podstawie art. 5 k.c.

Ostatnio spotkałam się z dość kontrowersyjnym orzeczeniem Sądu, w którym Sąd pozbawił całkowicie zachowku osobę, która o ten zachowek wystąpiła. Wyrok wydał Sąd Okręgowy w Warszawie.

Od razu wskażę, że co do zasady zachowek tej osobie przysługiwał. Sąd oddalił powództwo z dwóch powodów. Pierwszym z nich było to, że Pozwana, która miałaby ten zachowek zapłacić, za życia przekazała spadkodawczyni pieniądze na wykup mieszkania. Spadkodawczyni nie miała własnych środków i gdyby nie pomoc Pozwanej mieszkanie nie znalazłoby się w masie spadkowej.

Drugą przyczyną oddalenia powództwa były okoliczności związane z relacjami osoby dochodzącej zachowku ze spadkodawczynią oraz pozwaną. Dodatkowo wyłącznie pozwana sprawowała opiekę na ciężko chorą spadkodawczynią.

Wszystkie te okoliczności spowodowały, że Sąd uznał, że żądanie zachowku przez powódkę stanowi nadużycie prawa i Sąd powództwo w całości oddalił. A zatem zapadł wyrok i Sąd uznał, że możliwe jest pozbawienie zachowku na podstawie art. 5 k.c.

Ja osobiście nie zgadzam się z tym wyrokiem. Uważam, że takie orzeczenie Sądu jest sprzeczne z ideą i funkcją zachowku. Skoro spadkodawca nie pozbawił kogoś zachowku w testamencie to nie ma podstaw aby czynił to Sąd. Nadto kwota przeznaczona na wykup mieszkania stanowiła jedynie 10% wartości lokalu i według mnie co najwyżej Sąd powinien pomniejszyć kwotę zachowku a nie pozbawiać osobę uprawnioną jego prawa. Wyrok nie jest prawomocny.

Dla zainteresowanych podaję sygn. akt: III C 750/16.

Jeśli interesuje Cię temat wydziedziczenia polecam mój wpis : Pozbawienie prawa do zachowku

 

 

Odrzucenie spadku a zachowek

Katarzyna Pluta24 stycznia 2020Komentarze (0)

W ostatnim czasie zapadła uchwała Sądu Najwyższego, w której Sąd ustalał czy dalszy zstępny spadkodawcy jest uprawniony do dziedziczenia po nim, jeśli bliższy zstępny spadkodawcy złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku?

Odrzucenie spadku a zachowek

Nie raz zastanawiałam się nad tym czy będzie przysługiwał zachowek wnukowi po babci gdy jego matka odrzuci spadek po to aby wnuk mógł dochodzić wyższego zachowku w przypadku jego niepełnoletności. Ta uchwała rozwiewa wszelkie wątpliwości.

Powyższą uchwałę podjął Sąd na kanwie następującego stanu faktycznego. Matka dwóch córek pozostawiła testament w którym do spadku powołała jedną z nich. Drugą córkę pominęła ale nie wydziedziczyła. Stwierdzenie nabycia spadku nastąpiło na podstawie testamentu. Córka, która została pominięta w testamencie odrzuciła spadek.  Odziedziczyła wszystko druga córka.

Spór o zachowek dla wnuka

Wobec tego syn córki, która odrzuciła spadek wystąpił przeciwko ciotce o zachowek. Według kodeksu cywilnego powinien on otrzymać dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. W innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (czyli zachowek).

Sąd rozpatrujący sprawę powziął poważne wątpliwości prawne, czy osobą uprawnioną do zachowku w rozumieniu art. 991 § 1 k.c., która jako zstępny byłaby powołana do spadku z ustawy, jest wnuk spadkodawcy jako dalszy zstępny, gdy dziecko spadkodawcy jako spadkobierca ustawowy odrzuciło spadek z ustawy.​

Sąd Najwyższy podjął 23 października 2019r. uchwałę, zgodnie z którą dalszy zstępny spadkodawcy nie jest uprawniony do dziedziczenia po nim, jeśli bliższy zstępny spadkodawcy złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku.

W uzasadnieniu uchwały Sąd wskazał,  że uprawnienie do zachowku ma charakter wyjątkowy. Dlatego trzeba przepisy regulujące tę konstrukcję wykładać ściśle, a nie rozszerzająco. To prawo ma charakter osobisty i przysługuje konkretnej osobie.

Gdyby inaczej interpretować przepis kodeksu cywilnego, to prowadziłoby to do wielu komplikacji.  Mogłyby mieć miejsce nadużycia prawa w postaci niedopuszczalnej swobody rozporządzania prawem do zachowku. Na przykład spadkobiercy odrzucaliby spadek, by ich dzieci mogły dziedziczyć więcej.

Wspomniana przeze mnie uchwała: sygn. akt III CZP 23/19, uchwała 3 sędziów SN Izby Cywilnej z 23 października 2019 r.