Czy można się zrzec zachowku?

Katarzyna Pluta23 sierpnia 20195 komentarzy

Wpis dotyczący tematu „Czy można zrzec się zachowku” powstał na bazie pewnej historii z którą się spotkałam.

Żyjący rodzice dwóch córek za życia obdarowali każdą z córek nieruchomościami. Jedna dostała nieruchomość wartą 800 000 zł a druga nieruchomość wartą 100 000 zł. Obdarowanie nie było równomierne. Teraz rodzice Ci zażyczyli sobie aby córka, która dostała większą darowizną dopłaciła siostrze pewną, niemałą sumę pieniężną. Córka zanim zapłaciła zaczęła zastanawiać się jakim tytułem ma zapłacić tą kwotę i jak to zrobić aby w przyszłości po śmierci rodziców siostra nie dochodziła od niej uzupełnienia zachowku. Jedną z opcji, którą rozpatrywała była wypłata siostrze tych pieniędzy tytułem przyszłego zachowku po rodzicach. 

Umowy o spadek po osobie żyjącej

Opisany wyżej przypadek wydaje się prosty ale w rzeczywistości taki nie jest.

Prawo do zachowku powstaje dopiero po śmierci osoby po której o zachowek będziesz się ubiegać.

Nie można zrzec się zachowku za życia tej osoby gdyż uprawnienie do zachowku jeszcze nie powstało.

Taka jest moja opinia.

Zresztą prawo zabrania zawierania umów dotyczących spadku po osobie żyjącej. Umowy takie są nieważne.

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia

Możesz zawrzeć natomiast umowę z przyszłym spadkodawcą i zrzec się dziedziczenia po nim, jak również zrzeczenie się to będzie obejmowało prawo do zachowku.

Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Zawierając taką umowę nie będziesz dziedziczył w ogóle, ani nie będziesz mógł w przyszłości ubiegać się o zachowek.

Zrzeczenie się zachowku po śmierci spadkodawcy

Po śmierci spadkodawcy możesz zrzec się prawa do zachowku.

Oczywiście wiadomo, że dochodzenie przysługującego Ci zachowku nie jest obligatoryjne. Jednakże możesz podpisać umowę bądź oświadczenie z osobą zobowiązaną do zapłaty Ci zachowku, że zrzekasz się tego prawa i nie będziesz w przyszłości dochodzić zapłaty z tego tytułu.

Jest to forma zwolnienia z długu.

 *   *   *

Zapraszam do zapoznania się z artykułem Wydziedziczenie czyli pozbawienie prawa do zachowku

 

Darowizna gospodarstwa rolnego

Katarzyna Pluta02 sierpnia 20192 komentarze

Darowizna gospodarstwa rolnego

Sprawy spadkowe związane z darowizną gospodarstwa rolnego to sprawy z którymi często się spotykam. Przychodzą do mnie osoby, których rodzice posiadali gospodarstwo rolne i nim rozporządzili za życia dokonując darowizny gospodarstwa rolnego. Przychodzą też osoby, które otrzymały to gospodarstwo i zastanawiają się czy muszą zapłacić rodzeństwu zachowek. Często mowa jest o wielohektarowych nieruchomościach, wartych miliony. Przy tego typu sprawach wchodzą w rachubę również aspekty emocjonalne – poczucie krzywdy i niesprawiedliwości.

Tyle tytułem wstępu. Przechodząc do konkretów jak to w końcu jest z tym gospodarstwem rolnym?

Czy darowizna gospodarstwa rolnego jest uwzględniana przy obliczaniu zachowku?

Najczęściej zmarli rodzice, którzy byli właścicielami gospodarstwa rolnego przepisują własność tego gospodarstwa na jedno ze swoich dzieci. Często gospodarstwo to stanowi jedyny składnik masy spadkowej.

Darowizny gospodarstwa rolnego wzbudzają wiele kontrowersji. W orzecznictwie sądowym kwestie te są rozstrzygane w różny sposób. Dużo zależy od czasu kiedy gospodarstwo było przepisywane i jakim rodzajem umowy zostało to zrobione. Może wydawać się to skomplikowane i takie rzeczywiście jest.

Czy darowizna gospodarstwa rolnego będzie uwzględniona przy obliczaniu zachowku? Zależy to od czasu kiedy była dokonywana i na gruncie jakich przepisów. Najczęściej rodzice przekazując własność gospodarstwa rolnego na swoje dziecko czynili to w zamian za uzyskanie uprawnień emerytalnych na gruncie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym rolników z 1977r. i ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z 1982r. Takie umowy nie były nazywane wprost „umowa darowizny” a „umowa przekazania gospodarstwa rolnego”. Chociaż spotkałam się z różnymi tytułami takich aktów notarialnych. W większości przypadków orzeczenia sądów rozstrzygały te sprawy na korzyść właścicieli gospodarstwa rolnego. Uznawano, że przekazanie gospodarstwa rolnego w zamian za uprawnienia emerytalne na gruncie wyżej wymienionych przepisów nie podlegały doliczeniu do masy spadkowej przy ubieganiu się o zachowek.

Ważny jest rodzaj umowy przenoszącej własność gospodarstwa rolnego.

Sprawa wygląda inaczej gdy własność gospodarstwa była przekazana darowizną. Akt notarialny nosi tytuł „Umowa darowizny” !!!

Generalnie umowa darowizny, jako czynność dokonana przed notariuszem, jednoznacznie nazwana i zawierająca elementy istotne właściwe umowie darowizny powinna zostać uwzględniona przy obliczaniu zachowku.

Ustawodawca, poza Darowizna a zachowek wskazanymi w tych przepisach, nie uzależnił doliczania wartości świadczeń na podstawie umów darowizn do substratu zachowku od ich przedmiotu. Także zatem w przypadku, gdy przedmiotem darowizny jest gospodarstwo rolne, czy nieruchomość rolna, wartość darowizny podlega zaliczeniu na substrat zachowku. Ustawodawca nie uzależnił także kwestii doliczania darowizn do substratu zachowku od celu, w jakim darowizna została dokonana. Nie ma więc znaczenia, czy darczyńca chciał w ten sposób uregulować sprawy majątkowe, czy uzyskać uprawnienie do renty bądź emerytury. Istotne jest, że zdecydowała się na zawarcie umowy darowizny w kształcie przewidzianym w Kodeksie cywilnym.

 Ogólnie o tym kiedy darowizny podlegają zaliczeniu przy obliczaniu zachowku pisałam tu: Darowizna  a zachowek

Dziś napiszę kilka praktycznych wskazówek, które mogą przydać się Tobie jeśli czeka się sprawa o zachowek w Sądzie. Dowiesz się czego się możesz spodziewać w związku z tym, zwłaszcza jeśli do tej pory nie miałeś do czynienia z sądami.

Ile może potrwać sprawa o zachowek?

Jeśli zdecydujesz się na złożenie do Sądu pozwu o zachowek (zresztą jakiegokolwiek pozwu) to musisz uzbroić się przede wszystkim w cierpliwość.

Często moi klienci zadają mi pytanie: ile może potrwać sprawa o zachowek w Sądzie? To jest trudne pytanie, gdyż o ile jestem w stanie podać jakiś średni czas, to zdarzają się odstępstwa od średniej, które powodują, że ten czas się niemiłosiernie się przedłuża.

Najdłużej czeka się na wyznaczenie pierwszej rozprawy. Powiedziałabym, że ten czas wynosi od sześciu miesięcy do nawet jednego roku. Długo? Prawda, długo. Potem postęp w sprawie jest szybszy, ale też nie należy się spodziewać błyskawicznego rozstrzygnięcia. Na długość postępowania wpływa to czy w Twojej sprawie będą przesłuchiwani świadkowie, czy będzie powoływany biegły do szacowania wartości nieruchomości itd. Ostatecznie całe postępowanie może potrwać dwa lata lub dłużej. I mam na myśli postępowanie przed Sądem I instancji, gdyż od wyroku przysługuje apelacja a to może przedłużyć postępowanie o kolejne dwanaście miesięcy.

Czy w Sądzie będę przesłuchiwany?

W większości spraw Sąd przesłuchuje strony postępowania. Jednakże pamiętaj, że taki wniosek o przesłuchanie Stron musisz zawrzeć w pozwie lub odpowiedzi na pozew. Zazwyczaj Strony zeznają na ostatniej rozprawie, czyli na końcu postępowania. Jeśli zgłoszeni są świadkowie to Sąd najpierw przesłucha świadków a potem Strony. Sąd nie przeprowadza dowodu z zeznań Stron z urzędu.

Czy mam prawo zadawania pytań świadkom i Stronie przeciwnej?

Powód oraz Pozwany/a (inaczej Strony postępowania) mają prawo zadawania pytań świadkom jak również sobie nawzajem. Zasada jest taka, że najpierw pytania zadaje Sąd a potem Strony (jeśli świadka zgłosił Powód to on w pierwszej kolejności po Sądzie rozpoczyna zadawanie pytań). Sąd informuje o tym komu udziela głosu, więc nie jest trudno się zorientować kiedy jest ten moment.

Warto wcześniej przygotować sobie pytanie, które chce się zadać. Trzeba pamiętać o tym, że pytania muszą dotyczyć meritum sprawy.

Jak się ubrać do Sądu?

Moim zdaniem w Sądzie obowiązuje skromna elegancja. Swoim ubiorem powinieneś okazywać szacunek do Sądu.  Krótkie spodenki czy duży dekolt nie będą dobrze odbierane.

Czy mogę mieć przy sobie notatki?

Jako strona postępowania będziesz zajmować miejsce przy dużym stole na którym mogą leżeć dokumenty i notatki. Jeśli zeznajesz na środku sali trzymanie przed sobą notatek raczej jest niedozwolone. Sąd wychodzi z założenia, że trzeba zeznawać o tym co się wie (z głowy). Jako pełnomocnik zaledwie dwa lub trzy razy spotkałam się z sytuacją, że Sąd zezwolił stronie na podglądanie do notatek.

Jak się zwracać do Sądu?

Zwracasz się do Sądu (nie do Sędziego czy Sędziny) używając zwrotu: „Wysoki Sądzie, Proszę Sądu” – ja stosuję te dwa. Pamiętaj, żeby nie mówić: „Proszę Pana czy Proszę Pani”. Jeśli zwrot będzie niewłaściwy Sąd zwróci Ci na to uwagę. Nic się wtedy nie stanie.

* * *

Polecam Ci zapoznanie się z wpisem Zachowek – kiedy się należy

* * *

Gorąco polecam Ci zapoznanie się z wpisami na blogu Dział spadku bez tajemnic !

 

 

 

 

Chciałabym w moim dzisiejszym wpisie dać Ci odpowiedź na pytanie jaka forma testamentu jest najlepsza.

Inspiracją będzie temat jaki został poruszony w programie Interwencja Extra w telewizji Polsat News w którym brałam udział.                                                            Jak napisać testament

W programie przedstawiono historię w której spadkodawca sam napisał swój testament i wręczył go siostrze. W testamencie mężczyzna wydziedziczył córkę, która nie utrzymywała z nim kontaktów. Po jego śmierci córka sporządziła u notariusza akt poświadczenia dziedziczenia w którym nabyła cały spadek na podstawie ustawy. Siostra musiała podjąć szereg czynności aby anulować akt poświadczenia dziedziczenia co było kłopotliwe i długotrwałe. Jednakże sytuacja ta stworzyła zagrożenie dla masy spadkowej po zmarłym.

Testament w formie aktu notarialnego.

Czy można była uniknąć tej sytuacji? Przeczytaj koniecznie poniższe informacje.

Osobiście uważam, że najlepszą  i najbezpieczniejszą formą testamentu jest akt notarialny. Opłata za przygotowanie testamentu wynosi zaledwie 50 zł.

Po pierwsze testament przygotowuje notariusz. Mamy więc pewność, że będzie spełniał wszelkie wymogi formalne. Notariusz na pewno zadba o to, aby treść testamentu nie nastręczała trudności w interpretacji ostatniej woli.

Nadto, sporządzając testament u notariusza możesz wpisać testament do notarialnego rejestru testamentów. Notariusz zapyta Cię czy chcesz wpisać testament do rejestru testamentów. Rejestr daję Ci gwarancję, że po Twojej śmierci testament zostanie łatwo odnaleziony, nikt go nie zniszczy ani nie ukryje. Informacja o zarejestrowaniu testamentu ujawniona może być dopiero po śmierci spadkodawcy, a informację tę może uzyskać każdy, bez konieczności podania przyczyny poszukiwania testamentu osoby zmarłej. Rejestracja testamentu jest bezpłatna.

Testament notarialny trudniej jest podważyć. Ta forma testamentu daje więc większą gwarancję tego, że nie zachodziły żadne okoliczności, które w przyszłości mogłyby prowadzić do nieważności testamentu.

Pamiętaj, że jeśli zamierzasz kogoś wydziedziczyć to musisz to zrobić w testamencie. Twój testament może zawierać tylko wydziedziczenie – jest to tzw. testament negatywny.

Zanim sporządzisz testament warto zapoznać się z przepisami prawnymi dotyczącymi testamentów.

O tym, w jakich przypadkach możesz kogoś wydziedziczyć  poczytaj tutaj.

Gdybyś był zainteresowany obejrzeniem historii, która została przedstawiona w programie Interwencja kliknij:  http://www.interwencja.polsatnews.pl/Interwencja__Oficjalna_Strona_Internetowa_Programu_INTERWENCJA,5781/Archiwum,5794/News,6271/index.html#1706610

Polecam Ci także inne moje wpisy, poczytaj o:

Wydziedziczenie w testamencie a prawo do zachowku.

Odrzucenie spadku za osobę zmarłą

Katarzyna Pluta19 stycznia 2019Komentarze (1)

W ostatnim czasie otrzymałam następujące zapytanie od klienta:Odrzucenie spadku za osobę zmarłą

Zmarł mój wujek, cała rodzina odrzuciła po nim spadek. Mój ojciec  (brat wujka) nie zdążył odrzucić spadku w terminie 6 miesięcy gdyż zmarł. Co w tej sytuacji trzeba zrobić żeby odrzucić spadek za ojca po wujku.

Odrzucenie spadku za osobę zmarłą

Ogólna zasada przewiduje, że spadkobierca wchodzi w sytuację prawną spadkodawcy.

Logicznym tego rozwinięciem jest norma zawarta w art. 1017 zd. 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którą, gdy spadkodawca zmarł przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, nie złożywszy takiego oświadczenia, oświadczenie może być złożone przez jego spadkobierców.

 Co możesz w takim razie zrobić i w jakim terminie?

Spadkobiercy zmarłego ojca mają 6 miesięcy od jego śmierci na odrzucenie spadku za niego  po zmarłym wujku. Termin ten biegnie od śmierci ojca, czyli osoby, która nie zdążyła tego zrobić w swoim imieniu.

Jednakże żeby odrzucić spadek za ojca, spadkobiercy muszą złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku po ojcu. Nie może być bowiem sytuacji, że zdecydują się odrzucić spadku po ojcu a przyjąć spadek po wujku. Oświadczenia o których mowa można złożyć przed notariuszem.

Oczywiście możesz również zdecydować się na to, iż nie chcesz przyjąć spadku po wujku ani po ojcu. Wtedy na tych samych zasadach składasz przez notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku po swoim ojcu, oraz w imieniu ojca – po wujku.

                                                                                  * * *

Więcej o sposobach nabycia spadku możesz poczytać na blogu Mecenas Małgorzaty Woźniak : Dział spadku bez tajemnic .